ค้นหาแบบกำหนดเงื่อนไข
ประชากรโลก : ประชากรไทย
บทนำ

เมื่อกล่าวถึง ประชากร มักจะมองเห็นภาพของการเปลี่ยนแปลงที่มีความเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา (Dynamic)
ในปัจจุบันการเปลี่ยนแปลงของประชากรโลกเป็นสิ่งที่มีผลกระทบต่อนานาประเทศในโลก องค์การสหประชาชาติ
ได้ให้ความสำคัญของประชากร โดยประกาศในปี 2530 ให้วันที่ 11 กรกฎาคมของทุกปีเป็น วันประชากรโลก

สำนักงานสถิติแห่งชาติ ให้ความสนใจและได้จัดทำบทความนี้ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามแนวโน้มประชากรโลก
และสถานการณ์ของประชากรไทย

ประชากรโลก : ประชากรไทย

ประชากรโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ จาก 3,000 ล้านคน ในปี 2504 เป็น 4,000 ล้านคน ในปี 2518 และเพิ่มขึ้น
จนมีจำนวนครบ 5,000 ล้านคน ในวันที่ 11 กรกฎาคม 2530 (องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้ วันที่ 11 กรกฎาคม
ของทุกปีเป็น “วันประชากรโลก”) จากนั้นประชากรโลกก็เพิ่มเป็น 6,000 ล้านคน ในปี 2542 และจากการคาดประมาณ พบว่า
ในเดือนกรกฎาคม 2546 นี้ โลกจะมีประชากรทั้งสิ้นประมาณ 6,300 ล้านคน

เมื่อพิจารณาการกระจายตัวของประชากรโลกจะเห็นว่า ประเทศจีนและอินเดียเพียง 2 ประเทศเท่านั้นก็มีประชากรประมาณ 1 ใน 3 ของประชากรโลกแล้ว ที่น่าสนใจคือ ประเทศที่มีประชากรมากส่วนใหญ่จะอยู่ในทวีปเอเซีย หรือประมาณร้อยละ 60 ของประชากรโลกอาศัยอยู่ในทวีปเอเซีย และ ประเทศไทยจัดเป็นประเทศที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับที่ 19
ของโลก

ตารางที่ 1 ประเทศที่มีขนาดของประชากรใหญ่ที่สุดในโลก พ.ศ.2545

อันดับที่
ประเทศ
ประชากร (ล้านคน)
1
จีน
1,281
2
อินเดีย
1,050
3
สหรัฐอเมริกา
287
4
อินโดนีเซีย
217
5
บราซิล
174
6
รัสเซีย
144
7
ปากีสถาน
144
8
บังกลาเทศ
134
9
ไนจีเรีย
130
10
ญี่ปุ่น
127
11
เม็กซิโก
102
12
เยอรมนี
82
13
ฟิลิปปินส์
80
14
เวียดนาม
80
15
อียิปต์
71
16
เอธิโอเปีย
68
17
ตุรกี
67
18
อิหร่าน
66
19
ไทย
63

ที่มา: Population Reference Bureau 2002

การเปลี่ยนแปลงของประชากรโลกที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นั้น เป็นปรากฎการณ์อย่างหนึ่งที่เกิดจากปัจจัยหลักเพียง 2 ประการคือ
การเกิด และการตาย ซึ่งแตกต่างจากการเปลี่ยนแปลงของประชากรในภูมิภาคย่อยๆ เช่น ทวีป หรือประเทศ ที่มีปัจจัยหลัก
นอกจากการเกิด และการตายแล้ว ยังมีการย้ายถิ่นของประชากรเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

ประเทศไทยมีขนาดของประชากรประมาณ 1% ของประชากรโลกและมีการเพิ่มขึ้นของประชากรประมาณ 1 ใน 140 ส่วน
ของการเพิ่มประชากรโลก หรืออาจกล่าวได้ว่าทุก 1 นาที โลกจะมีเด็กเกิดใหม่ 140 คน ในขณะที่ประเทศไทยทุก 1 นาที
จะมีประชากรไทยเพิ่มขึ้น 1 คน ซึ่ง 1 คนที่เพิ่มขึ้นนี้อาจจะเป็นเด็กเกิดใหม่ หรืออาจจะเป็นการเพิ่มโดยการย้ายถิ่นเข้ามา
จากต่างประเทศก็ได้ แต่อย่างไรก็ตามการเพิ่มขึ้นของประชากรโลกและประชากรไทยดังกล่าวนั้น เป็นการเพิ่มในอัตราที่ลดลงทุกปี

ตารางที่ 2 การเปลี่ยนแปลงของประชากรโลกและ ประชากรไทย พ.ศ.2546

การเพิ่ม ตามธรรมชาติ ต่อ
ประชากรโลก
ประชากรไทย

(จำนวนประชากร)

(6,302,309,691)

(63,959,000)

ปี

73,447,055

529,000

เดือน

6,120,588

44,083

สัปดาห์

1,412,443

10,146

วัน

201,225

1,449

ชั่วโมง

8,384

60

นาที

140

1

ที่มา: U.S.Bureau of the Census, International Data Base.
: การคาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ.2533-2563

สำหรับประเทศไทยนั้นมีประชากรครบ 50 ล้านคน เมื่อปี 2527 และ 60 ล้านคน ในอีก 12 ปีต่อมา (ปี2539)
ต่อจากนั้นได้มีการคาดประมาณว่าจะมีประชากร 70 ล้านคน ในอีก 23 ปีข้างหน้าคือ ปี 2562 จะเห็นได้ว่าการเพิ่มขึ้น
ของประชากรไทยเป็นการเพิ่มในอัตราที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด อีกทั้งประเทศไทยประสบความสำเร็จ
ในการวางแผนครอบครัว จนทำให้ปัจจุบันประชากรไทยมีอัตราเจริญพันธุ์โดยรวมลดลงต่ำกว่าระดับทดแทนถึงประมาณ 1.8 คน
หรือกล่าวได้ว่าสตรี 1 คนจะมีบุตรน้อยกว่า 2 คน

ในขณะที่ อายุของคนไทยยืนยาวขึ้น ฉะนั้นสิ่งสำคัญที่จะเกิดขึ้นต่อไปในอนาคต คือ ประเทศไทยจะมี ประชากรสูงอายุ
(60 ปีขึ้นไป)
เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และเป็นการเพิ่มขึ้นในสัดส่วนที่รวดเร็วมากจากร้อยละ 5.7 ในปี 2527 เป็นร้อยละ 9.6 ในปี 2546
และคาดว่าจะเพิ่มเป็นร้อยละ 14.7 ในปี 2562 ในขณะที่ประชากรวัยเด็ก (0-14 ปี) จะลดลงจากร้อยละ 36.9 ในปี 2527
เหลือเพียงร้อยละ 20.0 ในปี 2562 ถ้าเป็นเช่นนี้ในอนาคตประเทศไทยน่าจะมีประชากรสูงอายุมากกว่าประชากรวัยเด็ก

การเปลี่ยนโครงสร้างประชากรเป็นประชากรสูงอายุนี้ กำลังเกิดขึ้นในหลายๆ ประเทศทั่วโลก ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อทุกคน
ในสังคมทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม เช่น การบริโภค การลงทุน การออม ตลาดแรงงาน
ระบบการจ่ายเบี้ยบำนาญ การเก็บภาษี การให้บริการสาธารณสุข สถาบันครอบครัว แบบแผนการอยู่อาศัย การย้ายถิ่น เป็นต้น

ตารางที่ 3 โครงสร้างประชากรไทย พ.ศ.2527-2562

โครงสร้าง ประชากร
ปี (พ.ศ)
2527 2539 2544 2545 2546 2562

(จำนวนประชากร)

50,637

60,003

62,914

63,430

63,959

70,213

รวม

100.0

100.0

100.0

100.0

100.0

100.0

วัยเด็ก

36.9

27.4

25.2

24.9

24.5

20.0

วัยทำงาน

57.4

64.4

65.5

65.7

65.9

65.3

วัยสูงอายุ

5.7

8.2

9.3

9.4

9.6

14.7

จำนวนปีที่แตกต่าง 12 23

ที่มา: คาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ.2533-2563

สรุป

ประชากรโลกและประชากรไทย มีการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยที่เป็นตัวกำหนดการเปลี่ยนแปลงที่คล้ายคลึงกันคือ
การเกิด และการตาย แต่สำหรับการเปลี่ยนแปลงของประชากรไทยมีการย้ายถิ่นเกี่ยวข้องด้วย ประมาณร้อยละ 60 ของประชากรโลก อยู่ในทวีปเอเซีย ประเทศไทยจัดเป็นประเทศที่มีประชากรมากเป็นอันดับที่ 19 ของโลก และมีประชากรคิดเป็น 1% ของประชากรโลก ขนาดของประชากรไทยมีการเคลื่อนไหวของจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้นทุกปี แต่เป็นการเพิ่มในอัตราที่ลดลงทุกปี ประเทศไทยประสบความสำเร็จด้านการวางแผนครอบครัว ทำให้มีอัตราการเจริญพันธุ์โดยรวมลดลงต่ำกว่าระดับทดแทน ในขณะที่ประชากรไทยมีอายุยืนยาวขึ้นทำให้โครงสร้างของประชากรไทยจะค่อยๆเปลี่ยนเป็นประชากรสูงอายุในอนาคต

อย่างไรก็ตามในปัจจุบันนี้ปัญหาประชากรนับเป็นปัญหาสำคัญปัญหาหนึ่ง ซึ่งมีการศึกษาวิจัยเป็นจำนวนมากโดยแบ่งกลุ่มอายุหลักๆ ได้เป็นประชากร 3 วัยคือ วัยเด็ก วัยทำงานและวัยสูงอายุและมีการนำเอาผลวิจัยที่ได้มาใช้ในการพัฒนาและการวางแผนการกำหนด นโยบายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพของคน เพื่อให้ประชากรมีคุณภาพชีวิตที่ดี